Wnętrostwo jest to zatrzymanie jądra na drodze jego prawidłowego zstępowania. Jądro w trakcie życia płodowego rozwija się w okolicy nerki i przed urodzeniem u większości (ok.97%) donoszonych dzieci zstępuje do moszny. Może zatrzymać się u nasady moszny, w obrębie kanału pachwinowego, przy pierścieniu wewnętrznym kanału pachwinowego, w obrębie jamy brzusznej czy wręcz w okolicy nerki. U wcześniaków odsetek jąder niezstąpionych jest większy. W wieku 1 roku u 1% chłopców stwierdza się wnętrostwo -  chłopcy ci wymagają niezwłocznego leczenia zabiegowego. Uważa się, że od tego momentu w jądrze rozpoczynają się procesy degeneracyjne związane ze zbyt wysoką temperaturą w obrębie kanału pachwinowego czy jamy brzusznej. Prowadzą one do upośledzenia funkcji jądra, w konsekwencji do zaburzeń płodności w wieku dojrzałym i występowania nowotworów niezstąpionej gonady u dorosłych z wnętrostwem. Niektórzy uważają, że taka gonada narażona jest w większym stopniu na skręt.
Jądro niezstąpione może być w różnym stopniu nieprawidłowo rozwinięte i wykazywać cechy hipoplazji oraz zaburzenia morfologii. Najczęściej są to deformacje wrodzone (być może spowodowane przez ten sam czynnik który zaburzył zstępowanie jądra), mogą być też do pewnego stopnia pochodną długotrwałego przebywania jądra poza moszną po urodzeniu.

Ektopia jądra to przemieszczenie jądra poza drogę jego naturalnego zstępownia. Mówimy o ektopii łonowej, udowej, kroczowej, brzusznej i skrzyżowanej. Wymaga zabiegu z tych samych wskazań co wnętrostwo. Pomijając ekstremalne przypadki zabieg przebiega tak samo jak zwykłe wnętrostwo.

Jądro niebadalne - jest to sytuacja kiedy badaniem palpacyjnym nie jesteśmy w stanie wyczuć gonady w mosznie, kanale pachwinowym czy lokalizacjach ektopowych. Może być spowodowane wnętrostwem brzusznym, niewykształceniem jądra (agenezja) lub jego zanikiem np. wskutek skrętu płodowego. W przypadku jądra brzusznego bardzo często wykazuje ono cechy dysgenezji i kwalifikuje się do usunięcia. Czasami jądra węderujące, szczególnie u otyłych dzieci, nie dają się zbadać i są kwalifikowane jako niebadalne - po znieczuleniu znajdują się w mosznie. Tematowi jądra niebadalnego poświęcam osobną zakładkę.

Jądro wędrujące jest przedmiotem największej kontrowersji. Są to jądra, które w spoczynku, spokoju i cieple  (np. w ciepłej pościeli podczas snu albo w kąpieli) znajdują się w worku mosznowym. Podczas badania palpacyjnego jądra takie dają się sprowadzić do moszny, a powrózki nasienne są długie i elastyczne. Jądra wędrujące są fizjologią w wieku dziecięcym. Wynika to z wybitnie wyrażonego, szczególnie między 3 a 8 rokiem życia, odruchu z mięśnia dźwigacza jądra oraz niewielkich rozmiarów gonady, która z łatwością mieści się w szerokim, krótkim kanale pachwinowym.
Jeszcze kilkanaście lat temu operowano jądra wędrujące, albo może raczej nie odróżniano ich jednoznacznie od wnętrostwa. Myślę, że około 1/4 przeprowadzanych w naszym kraju operacji wnętrostwa dotyczy jąder wędrujących. Operacje te przeprowadzane są niepotrzebnie. Przyczyną jest nieprawidłowe wyszkolenie pediatrów, szczególnie "starej daty", niepotrzebnie rozbudzone wątpliwości i obawy rodziców.

LECZENIE OPERACYJNE

Dla zakresu s sposobu przeprowadzenia zabiegu zasadnicze znaczenie ma odróżnienie wnętrostwa od "jądra niebadalnego". "Jądro niebadalne" wymaga przygotowania laparoskopii i odpowiedniego znieczulenia. Znieczulenie i strona chirurgiczna zabiegu są nieco poważniejsze niż w przypadku zabiegu otwartego wykonywanego przez kanał pachwinowy.
Zabieg sprowadzenia niezstąpionego jądra jest typową operacją wykonywaną w trybie jednego dnia. Zakres jest nieco większy niż przepukliny pachwinowej. Zabieg wykonywany jednoczasowo obustronnie sprawia z reguły dziecku wyraźnie większe dolegliwości. Pomimo stosowania leków przeciwbólowych większość dzieci poleguje przez 3 dni.
U zdrowych dzieci przed zabiegiem konieczne jest wykonanie badania morfologii i grupy krwi. W umówionym  dniu  rodzice zgłaszają się wraz z dzieckiem, które jest od 6 godzin na czczo. Po badaniu przez operującego chirurga oraz anestezjologa mogą towarzyszyć dziecku na salę operacyjną i być przy nim w momencie podania środków znieczulających.
Część chirurgiczna trwa od 20 do 40min. Jedno cięcie wykonywane jest w pachwinie, drugie niewielkie na worku mosznowym. Oba zamykane są szwami rozpuszczalnymi. W części przypadków jądro fiksowane jest do gazika który pozostaje na worku mosznowym przez 7 do 10 dni. Po tym czasie jest on usuwany podczas kontroli lekarskiej. Operowane dzieci często są małe i noszą pieluchę. Rolą rodziców jest zabezpieczenia rany na mosznie przed stolcem.

W CENTERMEDzie procedura związana z zabiegami w trybie jednego dnia przebiega mniej więcej tak:

Przed zabiegiem
Zabiegi odbywają się najczęściej w czwartki po południu. W poprzedzający piątek zapraszam rodziców do CENTERMED-u rano celem pobrania badań  - typowo morfologii krwi i grupy krwi. Jednocześnie jest to okazja do oswojenia się z miejscem i zadania pytań.
W dzień przed zabiegiem proszę rodziców o kontakt w godzinach popołudniowych celem uściślenia i potwierdzenia ustalonej godziny.

W dniu zabiegu
- rejestracja, przedłożenie skierowania, wypełnienie i podpisanie zgód przedoperacyjnych (ankieta anestezjologiczna, zgoda chirurgiczna) - trwa ok. 15min
- spotkanie z chirurgiem celem przypomnienia sobie istoty schorzenia i ewentualnego wyjaśniania wątpliwości związanych ze zgodą na leczenie chirurgiczne - ok. 5min
- spotkanie z anestezjologiem - omówienie problemów zdrowotnych danego pacjenta mogących wpływać na sposób znieczulenia, omówienie znieczulenia i okresu bezpośrednio po nim - ok. 5min
- następnie jeden z rodziców towarzyszy dziecku w drodze na salę operacyjną. Dziecko jest usypiene drogą wziewną "w ramionach rodzica". Wszelkie bolesne manipulacje  - założenia wejścia dożylnego, znieczulenie miejscowe - wykonywane są później. Trwa to ok. 5min.
- dziecko znieczulone przebywa na sali operacyjnej w zależności od zabiegu 20 do 60min.
- dziecko zostaje przewiezione na salę wybudzeniową gdzie dołączają do niego rodzice.
- wybudzanie ze znieczulenia przebiega różnie. Niektóre dzieci przesypiają kilkadziesiąt minut i budzą się w dobrej formie i samopoczuciu, co najwyżej nieco ospałe. Większość dzieci, szczególnie małych, wybudza się szybko ale są jeszcze pod wpływem leków - splątane, w ograniczonym kontakcie, bardzo rozdrażnione, rozżalone. Jest to normalna sytuacja trwająca do 90min, która nie powinna budzić nadmiernego niepokoju rodziców, a w szczególności obaw rodziców, że dziecko coś boli.
- Po pełnym wybudzeniu, co trwa do 2 godzin, dziecko jest wypisywane do domu - może jechaćc w samochodzie osobowym, nawet w pozycji siedzącej w foteliku.

Po zabiegu
Większość dzieci wymaga podawania leków przeciwbólowych według zaleceń anestezjologa przez dobę po zabiegu (najczęściej jest to Paracetamol).  Jedynie chorzy operowani obustronnie (przepukliny, wodniaki, wnętrostwo) mogą odczuwać dolegliwości dłużej. Jeśli dolegliwości znikły po zabiegu,  a pojawiły się ponownie na przykład w 3 dobie to wymaga to kontroli chirurgicznej (infekcja rany).
Opatrunki rodzice usuwają samodzielnie w 5 dobie - większość ran jest szyta śródskórnie i nie wymaga usuwania szwów. Niewielkie zaczerwienienie, krwiak (siniak) i zgrubienie w okolicy rany są rzeczami normalnymi i ustępują czasami nawet dopiero na przestrzeni tygodni.