Samo określenie jest czysto opisowe - moczowody szersze niż norma dla wieku. Podział moczowodów olbrzymich  za Urologią Campbella przedstawia poniższa rycina.

Dla urologa pod pojęciem moczowodu olbrzymiego  kryje się jednak najbardziej tajemnicza sytuacja kliniczna - noworodek lub niemowlę, rzadziej dziecko starsze, z jednostronnie lub obustronnie masywnie poszerzonym moczowodem.Po cystografii okazuje się, że przyczyną poszerzenia nie jest odpływ pęcherzowo-moczowodowy - jeśli nawet jest to minimalny, który nie uzasadnia stopnia deformacji. W scyntygrafii utrudnienie pasażu lub blok w połączeniu moczowodowo-pęcherzowym. W urografii obecne ale często słabo nasilone poszzerzenie UKM-u i zatarcie załamków kielichów. Odpowiada to grupom "obstructed" lub "non-obstructed, non-refluxing" z powyższej ryciny. Dziecko w dobrym stanie ogólnym, bez dolegliwości, parametry wydolności nerek prawidłowe, niekiedy w wywiadzie infekcja dróg moczowych.
W zasadzie dziecko jest zdrowe, imponujÄ…co "chory" jest tylko obraz USG czy urogafii.
Etiologia tego zjawiska nie jest jednoznaczna, najprawdopodobniej związana z nieprawidłową funckją śródściennego odcinka moczowodu (jest aperystaltyczny) oraz brakiem wydolnej perystaltyki ponadpęcherzowego odcinka moczowodu związaną z jego nerwowo-mięśniową niedojrzałością. Na tą sytuację nakłada się typowa dla wieku noworodkowego nadczynność wypieracza, niepełne mikcje i wysokie ciśnienia panujące w pęcherzu, które sprzyjają względnemu zastojowi i poszerzeniu górnych dróg moczowych. Wszystkie wymienione czynniki mają tendencję do ustępowania w czasie.
Wynika z tego, że granica między przeszkodowym a nieprzeszkodowym moczowodem olbrzymim jest płynna i niejednoznaczna. Ponadto wiele deformacja dróg moczowych wykazuje samoistną skłonność do ustępowania w miarę dojrzewania czynnościowego moczowodów i  pęcherza. Uważa się, że około 80% nierefluksujących moczowodów olbrzymich nie daje objawów klinicznych, nie kojarzy się z postępującym niszczeniem nerki i ulega morfologicznej poprawie na przstrzeni czasu (kilku lat po urodzeniu) i nie wymaga leczenia operacyjnego.

Kryteria kwalifikacji do leczenia zabiegowego
nawracające infekcje o charakterze odmiedniczkowego zapalenia nerek, cechy niewydolności nerek, postępujące upośledzenie funkcji nerek w kolejnych badaniach scyntygraficznych są wskazaniami do leczenia zabiegowego, które jest uzależnione od wieku dziecka.  Jedna infekcja na rok w pierwszych latach życia nie przeważa tutaj szali na rzecz leczenia operacyjnego!

Leczenie zabiegowe
Radykalne leczenie zabiegowe polega tutaj na reimplantacji do pęcherza nieprawidłowego moczowodu, ewentualnie z równoczasowym z jego zwężeniem. Takie leczenie operacyjne nie jest możliwe w pierwszym roku życia ze względu na złe warunki techniczne skutkujące złymi wynikami. Chodzi tutaj o dysproporcję pęcherza (mały) i szerokości moczowodu (najczęściej znacznie poszerzony) uniemożliwiającą wytworzenie prawidłowego mechanizmu przeciwodpływowego. Ponadto pęcherz moczowy (wypieracz) niemowlęcia generuje znacznie większe ciśnienia niż w późniejszym wieku narażając chorego na wystąpienie odpływu pęcherzowo-moczowodowego. Górne drogi moczowe są niezwykle podatne i mają ograniczoną zdolność "tłoczenia " moczu do wysokociśnieniowego pęcherza.  Niepełne mikcje typowe dla tego wieku dodatkowo sprzyjają zakażeniom.
Wobec wszystkich powyższych doświadczeń uważa się, że jeśli w ogóle operować w tym wieku, to o wiele sensowniej jest wytworzyć przetoki moczowodowo-skórne. Rozwiązanie takie daje spektakularną poprawę, szczególnie u ciężko chorych dzieci z cechami przewlekłej choroby nerek (niewydolności nerek).  Pielęgnacja przetok nie stwarza problemu nawet dla najbardziej uprzedzonych rodziców, którzy wkrótce dochodzą do wniosku, że lepsze to niż nękające zakażenia i tygodnie spędzone w szpitalu.
Technicznie wyróżnia się 5 rodzajów przetok zilustrowanych obok. Te techniczne modyfikacje mają na celu odprowadzenie części moczu do pęcherza aby utrzymać jego funkcję i zapewnić prawidłowy wzrost. Ma to znaczenie szczególnie w przypadku przetok obustronnych lub na nerce jedynej.
Prawdą jest, że zabieg wytworzenia przetoki jest stosunkowo rozległy i u niemowlęcia może nawet wymagać przetoczenia krwi. Raczej nie powinno się obciążać pacjenta wytworzeniem przetok obutsronnych podczas jednego znieczulenia. Podobnie obciążający jest również zabieg zamknięcia przetok.

U dziecka starszego niż rok i ważącego ponad 10kg można od razu przystąpić do radykalnego leczenia zabiegowego. Polega ono na otwarciu pęcherza moczowego, wypreparowaniu moczowodu najczęściej wewnątrzpęcherzowo, resekcji jego końcowego odcinka jeśli jest zwężony i reimplantacji czyli ponownym połączeniu z pęcherzem. Połączenie to może być wykonywane według różnych metod nazywanych od nazwisk ich autorów.

Wszystkie je łączą podstawowe założenia: wytworzenie długiego podśluzówkowego przebiegu moczowodu (4-5x dłuższego niż średnica moczowodu) i zapewnienie silnej nieruchomej warstwy podporowej czyli w praktyce reimplantacja w obrębie trójkąta pęcherza. Czasem przed ponownym wszyciem do pęcherza moczowód skraca się i zwęża.

 

 

 

 

 

 

 

Reimplantacja jako zabieg

W chirurgii dziecięcej reimplantację stosuje się w leczeniu odpływów pęcherzowo-moczowodowych (coraz rzadziej), moczowodów olbrzymich spowodowanych przeszkodą przypęcherzową oraz w plastyce trójkąta pęcherza w leczeniu następstw zdwojenia układu kielichowo miedniczkowego i moczowodów. Reimplantowany moczowód musi mieć odpowiednio długi odcinek śródścienny, co zapewnia prawidłowe działanie mechanizmu zastawkowego zapobiegającego cofaniu moczu (vide rycina).

Chory musi mieć przed zabiegiem wykonaną pełną urologiczną diagnostykę obrazową. Znaczna część tych chorych wymaga również diagnostyki urodynamicznej - szczególnie Ci z przewlekłymi pomimo braku infekcji objawami dysurycznymi oraz podejrzeniem neurogennej dysfunkcji pęcherza. Wynik operacji u takich chorych może być rozczarowujący z powodu wysokich ciśnień panujących w pęcherzu.

Pacjent przyjmowany jest na oddział w przeddzień zabiegu celem wykonania badań podstawowych oraz kwalifikacji pediatrycznej. Zabieg jednostronny trwa ze strony chirurgicznej około godziny i przeprowadzany jest w pełnym znieczuleniu z intubacją dotchawiczą i zwiotczeniem. Następnie chory wraca do rodziców na swój oddział. Większość dzieci w okresie wybudzania jest niespokojna, pobudzona i splątana o czym rodzice powinni być uprzedzeni. W pęcherzu moczowym znajduje się cewnik. Z opatrunku wyprowadzonych jest kilka drenów -  z reguły dwa w przestrzeni okołopęcherzowej oraz najczęściej dreny pozostawione w reimplantowanych moczowodach. W dobie zabiegu dziecko pozostaje na diecie ścisłej, czasem w godzinach wieczornych pozwalamy pić. Świadomie staramy się unikać narkotycznych leków przeciwbólowych, które najczęściej nie są niezbędne, a opóźniają rekonwalescencję. Dreny okołopęcherzowe usuwane są w trakcie opatrunków w 1 i drugiej dobie. Szynowanie utrzymujemy zwykle 5 dni. Cewnik w pęcherzu pozostaje przez okres 10 dni i to jest też okres pobytu w szpitalu. Wyjście do domu poprzedza wykonanie posiewu moczu.

Wyniki
Wyniki leczenia zależą od choroby podstawowej, wieku dziecka i zastosowanej metody. W leczeniu wtórnych moczowodów olbrzymich (pęcherz pozastawkowy, neurogenna lub nieneurogenna dysfunkcja pęcherza) jest niepewne. W leczeniu pierwotnych moczowodów olbrzymich jedynym zagrożeniem jest odpływ pęcherzowo-moczowodowy na ogół niewielkiego stopnia i nie dający objawów. Jego występowanie wynika z przeszczepienia do pęcherza szerokich moczowodów, co stwarza niekorzystne warunki techniczne. Tego typu odpływ wymaga jedynie obserwacji lub co najwyżej ostrzyknięcia.